Halloween: Τι είναι και γιατί το γιορτάζουμε

Halloween: Τι είναι και γιατί το γιορτάζουμε

Το Halloween γιορτάζεται σε διάφορες χώρες του κόσμου, στις 31ης Οκτωβρίου και είναι γνωστό ως μια Αμερικάνικη γιορτή, όμως οι ρίζες του ξεκινούν από την Ευρώπη. Συγκεκριμένα το Halloween αποτελεί εξέλιξη της αρχαίας Κελτικής γιορτής Samhain, του θεού του Κάτω Κόσμου και συνδέεται με την υπερφυσική δραστηριότητα

Οι Κέλτες, που έζησαν 2000 χρόνια πριν στην περιοχή που τώρα βρίσκεται η Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Βόρεια Γαλλία, το γιορταζαν «τέλος του καλοκαιριού», δηλαδή το τέλος της περιόδου της συγκομιδής και την αρχή του χειμώνα. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Βόρεια Γαλλία, γιόρταζαν την πρωτοχρονιά τους την 1η Νοέμβρη.

Κάθε χρόνο το βράδυ της 31ης Οκτωβρίου, παράξενα και «τρομακτικά» πράγματα συμβαίνουν στη Βόρειο Αμερική. Τα μικρά παιδιά μεταμφιέζονται, κατά κανόνα σε κάτι «τρομαχτικό» επισκέπτονται σπίτια, απαγγέλλοντας ποιήματα ή και ολόκληρα τραγούδια μαζεύοντας πολλά γλυκά, για την ανάπαυση των ψυχών. Γνωστή ενέργεια ως «trick or treat» («φάρσα ή κέρασμα»).

Το έθιμο ξεκίνησε τον 16ο αιώνα. Οι στολές τους αντιπροσώπευαν τις παλιές θεότητες του χειμώνα που απαιτούσαν ανταλλάγματα για καλή τύχη.

Φωτισμένες κολοκύθες, ανθρώπινοι σκελετοί, χαρούμενα φαντάσματα, μάγισσες καβάλα σε σκούπες κάνουν την εμφάνισή τους στους δρόμους των αμερικανικών πόλεων. Η γιορτή αυτή συγχέεται με τις Ελληνικές Απόκριες, όμως διαφοροποιείται κατά πολύ από αυτές καθώς το Χάλοουιν έχει περισσότερο μυστικιστική χροιά.

Οι ΗΠΑ και ο Καναδάς γιορτάζουν το Χάλογουιν (Halloween), μια γιορτή με μαζική συμμετοχή που θυμίζει καρναβάλι και κάλαντα μαζί, όπου ο φόβος δύσκολα ξεχωρίζει από το γέλιο και ο τρόμος από το ξεφάντωμα. Σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία των ΗΠΑ, 36,1 εκατομμύρια παιδιά συμμετείχαν στο Halloween την περασμένη χρονιά και επισκέφθηκαν 108 εκατομμύρια σπίτια.

Η ονομασία Halloween προέρχεται από το “All-hallow-even” που σημαίνει την παραμονή της γιορτής των Αγίων Πάντων. Στην Αμερική η γιορτή ήρθε μέσω των Ιρλανδών και Σκοτσέζων μεταναστών τον 19ο αιώνα.

Κατά την διάρκεια του Halloween, λέγεται πως οι ψυχές των πεθαμένων περιπλανώνται στη Γη. Οι νεκροί “περπατούν” ανάμεσα στους ανθρωπους ψάχνοντας να μπουν στο σώμα κάποιου ζωντανού και να κερδίσουν έτσι την αθανασία. Επίσης λεγόταν πως οι νεκροί έψαχναν τους ζωντανούς που τους αδίκησαν για να πάρουν εκδίκηση. Για αυτούς τους λόγους οι ζωντανοί ξεκίνησαν να φορούν στολές (99% φορούσαν το κεφάλι κάποιου νεκρού ζώου) για να μπορέσουν να ξεγελάσουν και να τρομάζουν τους νεκρούς. Κάποιοι πίστευαν ότι τη συγκεκριμένη μέρα ο κόσμος των ζωντανών ερχόταν πιο κοντά με τον «άλλο κόσμο» των νεκρών και ότι μπορούσαν να έρθουν σε επαφή με πνεύματα και νεκρούς. Κάτι σαν το βράδυ της Πρωτοχρονιάς δηλαδή αλλά με πνεύματα και νεκρούς.

Το Halloween το σχετίζουμε κυρίως με 2 χρώματα. Το πορτοκαλί και το μαύρο. Το πορτοκαλί συνδέεται με το χρώμα του φθινόπωρου και της φθινοπωρινής σοδειάς και το μαύρο με τον θάνατο και  τον «άλλο κόσμο».

Αργότερα, όταν οι Ρωμαίοι κατέκτησαν την Γαλατία και κυβερνούσαν την Κέλτικη γη, συνδύασαν δύο γιορτές ρωμαϊκής προέλευσης με την Κέλτικη γιορτή του Samhain. Η μία ήταν τα Feralia, που λάμβανε χώρα στις 21 Φεβρουαρίου  και κατά την οποία οι Ρωμαίοι γιόρταζαν το πέρασμα των νεκρών στον άλλο κόσμο. Η δεύτερη ήταν η μέρα που τιμούσαν την Pomona, τη Ρωμαία θεά των φρούτων και των δέντρων. Το σύμβολο της ήταν το μήλο και η ενσωμάτωση αυτής της γιορτής στο Samhain εξηγεί την παράδοση του “bobbing for apples” που παίζεται και σήμερα στο Halloween.

Στη σημερινή της μορφή, η γιορτή δεν ασχολείται πια με τα φαντάσματα και τα κακά πνεύματα, αλλά περισσότερο με διασκέδαση, γιορταστικές μεταμφιέσεις και γλυκίσματα. Με την πάροδο των χιλιετιών, η γιορτή εξελίχθηκε από σκοτεινή παγανιστική τελετή σε μέρα χαράς και μεταμφιέσεων, παίρνοντας πιο ‘χριστιανικό’ χρώμα, με εύθυμες παρελάσεις και κεράσματα γλυκών σε παιδιά και ενήλικες.

Σήμα κατατεθέν της γιορτής αυτής είναι τα φαναράκια από κολοκύθες, πάνω στις οποίες υπάρχουν χαραγμένα ανθρώπινα χαρακτηριστικά. Τα φαναράκια αυτά, προέρχονται από ιρλανδικές παραδόσεις και η χρήση τους ήταν να φωτίζουν τη χαμένη ψυχή του Τζακ, ενός διαβόητου απατεώνα που είχε κολλήσει ανάμεσα στους δυο κόσμους. Πιστεύεται ότι ο Τζακ ξεγέλασε το Διάβολο και τον έπεισε να μπει στην κουφάλα ενός δέντρου, σκαλίζοντας την εικόνα ενός σταυρού στον κορμό του ώστε να τον παγιδεύσει εκεί.

Οι φάρσες του Τζακ γενικά είχαν ως αποτέλεσμα, όταν πέθανε, να του αρνηθούν την είσοδο στον Παράδεισο και -καθώς είχε νευριάσει επίσης τον Διάβολο που κυβερνούσε την Κόλαση- και την είσοδό του στην Κόλαση. Έτσι ο Τζακ έμεινε μια χαμένη ψυχή, παγιδευμένη ανάμεσα στον κόσμο των νεκρών και τον κόσμο των ζωντανών. Ως παρηγοριά, ο Διάβολος του έδωσε λίγη χόβολη να φωτίζει το δρόμο του στο σκοτάδι μεταξύ των δυο κόσμων. Από τότε ο Τζακ φτιάχνει τα φανάρια από κολοκύθα, βάζει ένα κερί μέσα τους και περιπλανάται σε όλη τη γη ψάχνοντας ένα μέρος να αναπαυθεί. Έτσι προέκυψε η ονομασία, Φανάρια του Τζακ (Jack-o-lantern).

Καθώς η Χριστιανική Εκκλησία άρχισε να επικρατεί στην Ευρώπη, οι αρχαίες παγανιστικές τελετές μετατράπηκαν σε γιορτές της Εκκλησίας. Μέχρι τον 9ο αιώνα η επιρροή του Χριστιανισμού είχε εξαπλωθεί στις Κέλτικες περιοχές, όπου σταδιακά αναμίχθηκε και τελικώς υποκατέστησε τις παλαιότερες Κέλτικες τελετουργίες.

Η Εκκλησία δεν μπορούσε να υποστηρίξει ένα γλέντι προς τιμήν των νεκρών και των πνευμάτων και δημιούργησε μια γιορτή για τους ευλογημένους νεκρούς και η γιορτή μετατράπηκε στην γιορτή των Αγίων Πάντων ή Ημέρα Όλων των Ψυχών. Το 1000 μ.Χ., η εκκλησία ονόμασε την 2η του Νοέμβρη ημέρα όλων των ψυχών, προς τιμήν των νεκρών, η οποία εορταζόταν σαν το Samhain, με μεγάλες φωτιές, παρελάσεις και μεταμφιέσεις με στολές όπως άγιοι, άγγελοι και δαίμονες.

Οι χριστιανικές οργανώσεις αντιδρούν, θεωρώντας ότι το έθιμο έχει ειδωλολατρικές ρίζες και σατανιστική χροιά. Το Βατικανό το βλέπει σαν ένα παιδικό παιγνίδι και γι’ αυτό το συγχωρεί.

Τη μέρα αυτή περιμένουν πώς και πώς οι ζαχαροπλάστες της Αμερικής καθως ο τζίρος σε γλυκά και ζαχαρωτά την ημέρα του Halloween υπερβαίνει κατά πολύ τον αντίστοιχο των Χριστουγέννων, του Αγίου Βαλεντίνου και του Πάσχα.

Καλύτερο υλικό δεν θα μπορούσε να υπάρξει για τους ανθρώπους του κινηματογράφου. Εκτός από τις ταινίες τρόμου, αρκετές άλλες έχουν για φόντο τους τη βραδιά του Halloween, από τη βουβή κωμωδία του 1904 Halloween Night at the Seminary, ως την πρόσφατη παρωδία Scary Movie. Ταινία αναφοράς για τη γιορτή παραμένει το θρίλερ τρόμου Halloween, παραγωγής 1978, του μετρ Τζον Κάρπεντερ, με πρωταγωνιστές τους Ντόναλντ Πλέζανς και Τζέιμι Λι Κέρτις.

Οι σέξι νοσοκόμες, οι σέξι δασκάλες, τα σέξι αγγελάκια ή διαβολάκια, και γενικά τα αποκαλυπτικά κοστούμια που συναντάμε κατά κόρον στο Halloween τώρα πια, έχουν έρθει στη μόδα μόνο τις τελευταίες δεκαετίες.

Το σκανδαλιάρικο πνεύμα της βραδιάς και η αχαλίνωτη διασκέδαση επίσης πάει πολλά χρόνια πίσω. Από τον 18ο αιώνα στην Ιρλανδία και στα Highlands της Σκωτίας τη συγκεκριμένη μέρα συνήθιζαν να κάνουν φάρσες.

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather